امیرمسعود انوش‎فــر-معمار

امیرمسعود انوش‎فــر -معمــــاری ایـــران؛ در آغاز یک رنسانس

  • پنجشنبه 10 خرداد 1397 ساعت 12:30

اخبار => مقاله های معماری و شهرسازی

امروزه صحبت‎های بسیاری در باب معماری ایرانی و یا به‎عبارتی فضای ایرانی، هویت ایرانی، خانه‎ی ایرانی و حتی اصطلاح انگلیسی پرشین روم (Persian Room) است.
امیرمسعود انوش‎فــر -معمــــاری ایـــران؛ در آغاز یک رنسانس

امروزه صحبت‎های بسیاری در باب معماری ایرانی و یا به‎عبارتی فضای ایرانی، هویت ایرانی، خانه‎ی ایرانی و حتی اصطلاح انگلیسی پرشین روم (Persian Room) است.
اما مفهوم این واژه‌ها چیست؟ در واقع؛ معنای این واژه برای هر کسی نسبت به قشر فرهنگی‌اش متفاوت است و حتی میان معماران و سازندگان ساختمان نیز تعابیر مختلفی دارند!

تازگی‌ها بحث معماری ایرانی و اسلامی در مقابل معماری مدرن و یا کلاسیک غربی بسیار است و صاحب‌نظران به نقدهایی جدی در این رابطه پرداخته‌اند. امروز به نماهای شهری تهران، اعتراضات بسیاری است و در سازمان‌های مربوطه برای نماهای شهری ضوابطی را در شهرداری مصوب کرده‌اند و حتی به فضای داخلی بناهای ایرانی توجه ویژه‌ای می‌شود.
در این رابطه سه مسئله وجود دارد که بایستی بررسی شود؛
1. چرا در این زمان این مسئله مطرح شده است و ریشه‌ی آن چیست؟
2. معماری ایرانی و فضای ایرانی چیست و تعابیر موجود چه هستند؟
3. راه‌حل چیست؟ سمت و سوی آن کدام است و آینده را چگونه می‌توان دید؟
درباره‌ی مسئله‌ی اول؛ به نظر من فرآیند ســاخت‌و‌سازهای جدیدی که با سبک کلاسیک غربی شکل گرفته و به‌نحوی مورد اعتراض نخبگان و منتقدان معماری قرار گرفته‎اند، به مدیریت شهری هم رسیده است. بی‌هویتی معماری ایرانی و امروزی که غالباً در آپارتمان‌های لوکس شکل گرفته است، چهره‌ی دیگری را به شهر تهران داده است.
این رویکرد در معماری، ریشه در تقاضای آن دارد و الگوسازی لوکس کلاسیک غربی به‌عنوان راه‌حل توسط عده‌ای از معماران ارائه شده است. حتماً نیازی وجود داشته که بایستی بررسی‌های اجتماعی و اقتصادی آن را دید. این معماری حاکی از عدم شناخت معماران و سازندگان از معماری ایران است.

و پرسش این است که؛ معماری ایرانی و امروزی لوکس چیست؟ مگر ما در سبک معماری دوران صفوی و قاجار، معماری ایرانیِ فاخر یا لوکس نداشته‌ایم؟ شاید آن را ندیده‌ایم و یا اگر دیدیم، معماری سنتی و گذشته‌گرا دیده بودیم و یا آن را رها کردیم و به کپی کردن از غرب رسیدیم. شاید این معماری، تحقیرآمیز بوده است که به سمت آن نرفته‌ایم و شاید ریشه از زمان عهد‌نامه‌ی ترکمان‌چای دارد که تحقیر شده‌ایم و غرب برای ما تبدیل به یک الگو شد. شاید انقلاب‌های صنعتی و تحول در دنیا ما را به دنیای خودش برده است. البته تحولات صنعتی در همه‌ی جهان تأثیر داشته اما کم‌وبیش کشورهایی همچون ژاپن، مراکش و ... در معماری معاصر، هویت‌ها را در نظر گرفتند و هم‌پا با تحولات پیش رفتند. تناقض و مدرنیته بحثی طولانی است! ما می‌بایست از تجربه‌های جهانی استفاده کنیم. زمانی که فرانسوی‌ها، الجزایر و مراکش را به استعمار خود درآوردند، ابتدا معماری خودشان را ساختند ولی بلافاصله به معماری آنجا رسیدند و یک راه‌حل محلی ارائه دادند؛ تجربه‌ی معماری مورِسک در الجزایر و مراکش بسیار جالب و قابل تأمل است. حتی نقش معماران فرانسوی در ایران همانند «آندره گدار» در ایجاد فضاهای ایرانی مانند موزه‌ی ملی ایران و حافظیه‌ی شیراز قابل بررسی است که چگونه یک معمار فرانسوی، ایرانی اندیشید و معماری با هویت ایرانی ساخت؟! ادامه‌ی این راه در معماری شاگردان آنها مانند هوشنگ سیحون، کامران دیبا، نادر اردلان، کیوان خسروانی، مهوش عالمی، بهروز بیات، حسین امانت و ...، نمایان‌گرِ تلاش و حرکت با‌ارزش این معماران بوده است. امروز با موجِ احیای بناهای تاریخی در شهرهای ایران، این موضوع بیشتر مطرح می‌شود که چه ارزش‌هایی در این معماری وجود دارد که البته و متأسفانه دیده نمی‌شود! پس در پاسخ به پرسش اول باید بگوییم؛ جا دارد که به‌جای معماریِ کپی و فُرمال غربی (Roman) از معماری خودمان اقتباس کنیم و جای دور نرویم!

پرسش دوم هم این بود که این معماری (معماری ایرانی) چیست؟
حتماً و حتماً شناخت می‌خواهد و متأسفانه در این زمینه، حرکت‌های کمی کرده‌ایم.
نه در 600 واحد آموزش معماری، تدریس درستی می‌شود و نه منابع قابل تأملی در این زمینه وجود دارد. درک‌های مختلفی از معماری ایرانی هست. عده‌ای آن را قهوه‌خانه‌ی سنتی می‌دانند که یک کشکول درویش و گلیم قشقایی داخل آن را شکل می‌دهد و عده‌ای با آجرکاری قاجار و کاشی‌کاری مسجدی، نماهایی با فرم‌های بی‌تناسب خلق می‌کنند! عده‌ای هم آن را کپی‌سازی عین‌به‌عین می‌دانند. حتی در احیای بناهای قدیمی که مرمت اصولی را انجام داده‌اند، شاهد بی‌سلیقگی‌های بسیاری در طراحی داخلی و جزئیات نهایی معماری هستیم که باز هم ناشی از عدم شناخت است.
الحاقات بی‌تناسب، دکورهای بی‌ربط، لامپ‌ها و آویزهای بی‌ریخت!
نمونه‌هایی از این دست را می‌توان در خانه‌هایی نظیر مجموعه‌ی فهادان یزد، حمام خان کاشان، خانه‌ی بسیار زیبای ابرکوه و یا کاروانسرای بیستون به چشم دید.
ما در این زمینه می‌توانیم کارهای بسیاری انجام دهیم و حداقل یک فضای قدیمی ایرانی را درست طراحی کنیم و فینیشینگ (Finishing) مناسبی ارائه دهیم. تجربه‌ی مراکش در این زمینه بسیار جالب است؛ مرمت خانه‌هایی مانند مجموعه‌ی مامونیا و تبدیل آن به یک هتل پنج ستاره و کارهای اخیر در هند نمونه‌هایی از تلاش‌های خارجی‌ها هستند. ما از تجربه‌های جهان می‌بایست بهره‌مند شویم.
ما در حال حاضر در حال ساخت 200 مجموعه‌ی هتل در ایران هستیم و حدود 200 مجموعه‌ی جهانگردی از گذشته هم در حال نوسازی هستند. با این‌حال هنوز یک الگوی مناسب در این زمینه نداریم. از صنایع‌دستی ارزشمندمان در تزئینات طراحی داخلی استفاده نمی‌کنیم.

هویت‌سازی را می‌توان از طراحی داخلی هتل‌ها شروع کرد. معماری هتلِ کابل در افغانستان در بازسازی اخیر، نمونه‌ای از فرهنگ ایرانی در طراحی داخلی هتل است. هتل‌های معتبر تهران هیچ‌یک هویت طراحی داخلی ایرانی ندارند. تصاویر و تابلوها در راهروها و لابی‌ها ربطی به فرهنگ ایران ندارند.
طراحی رستوران‌های ایرانی عموماً از اصالت این فرهنگ بی‌بهره‌اند!
اما در پاسخ به سومین پرسش؛ که آیا راه‌حلی وجود دارد؟
من معتقدم که حتماً وجود دارد اما راه بسیار دشواری در پیش است. مسئله‌ی شناختِ معماری ایران، فرهنگ ایرانی و صنایع‌دستی ایرانی در مرحله‌ی اول و طراحی و معاصر کردن آن در مرحله‌ی بعد می‌تواند راه‌حل درستی باشد. ایران در آغاز یک رنسانس به سر می‌برد. زمان لازم است تا به پاسخ مناسب برسیم. استفاده از تجربه‌های مشابه خارجی، تکثیر تحقیقات و انتشار مطالعات و کتاب‌های آموزشی، معرفی کارهای خوب انجام‌شده در این سبک معماری و فرهنگ‌سازی می‌تواند به جامعه‌ی معماری‌مان کمک کند. معماران ما منابع غنی از فرهنگ معماری ایران در دسترس ندارند. کدام کتاب است که انواع و اقسام رخ‌بام‌های ایرانی را نشان بدهد؟ در کجا فرم طراحی پنجره‌ها و نرده‌ها را در ادوار مختلف تاریخ تا امروز معرفی کرده‌اند؟ درباره‌ی کف‌سازی، تزئینات دیوار و سقف، آینه‌کاری‌ها و گچ‌بری‌ها منابع بسیار اندکی در اختیار داریم.
خوشبختانه تحول هنر معاصر ایرانی از جنبش سقاخانه تا امروز این حرکت را در هنرهای تجسمی پیش برده است. امروز؛ طراحان ایرانی جای بسیاری دارند که بتوانند آنها را تکمیل کنند و به‌صورت هنرهای کاربردی در معماری امروز ایران به‌کار بگیرند. معماران ما تازه با خاصیت‌های معماری ایرانی از لحاظ درک فضایی و شیوه‌ی زندگی آشنا شده‌اند و تلاش می‌کنند تا آنها را به‌کار ببندند و راه‌حل‌های امروزی ارائه دهند. عدم شناخت فنی در معماری ایرانی هنوز در بسیاری از معماران ما وجود دارد و آنها مجبورند کپیِ لوتوس غربی را به‌کار ببرند. این رنسانس آغاز شده است و هنوز در ابتدای آن هستیم. امیدوارم در مقاله‌های بعدی به معرفی نمونه‌های موفق برسیم و این داستان را ادامه دهیم.

 


ارسال نظر

ارسال


بازگشت۱۵میلیارد از تخلف مالی به نظام مهندسی/نظام ارجاع کارشفاف شد

بازگشت۱۵میلیارد از تخلف مالی به نظام مهندسی/نظام ارجاع کارشفاف شد

رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران، از شفاف‌سازی سامانه ارجاع کار و امکان مشاهده کلیه پروژه‌های نظارتی، از سوی همه اعضای نظام مهندسی خبر داد.

برنامه ای برای افزایش وام مسکن نداریم/ تداوم ساخت مسکن کم درآمدها

برنامه ای برای افزایش وام مسکن نداریم/ تداوم ساخت مسکن کم درآمدها

وزیر راه و شهرسازی گفت: قصد و برنامه ای برای افزایش وام مسکن نداریم، چرا که معتقدیم این اقدام موجب افزایش قیمت مسکن خواهد شد و اقشار کم درآمد برای تامین مسکن بیشتر دچار مشکل می شوند.

متوسط قیمت مسکن تهران از متری۱۰میلیون گذشت/افزایش ۳۹درصدی معاملات

متوسط قیمت مسکن تهران از متری۱۰میلیون گذشت/افزایش ۳۹درصدی معاملات

بر اساس اعلام دفتر برنامه ریزی و اقتصاد مسکن وزارت راه و شهرسازی میانگین قیمت هر متر مربع واحد مسکونی در معاملات بهمن ماه تهران ۱۰ میلیون و ۶۶ هزار تومان برآورد شده است.

 شهردار تهران: پشت بام فروشی بررسی می شود

شهردار تهران: پشت بام فروشی بررسی می شود

شهردار تهران با بیان اینکه تاکنون گزارشی از «پشت بام فروشی» در پایتخت دریافت نکرده ام تصریح کرد: احداث کانکس در پشت بام ها بررسی خواهد شد.

 22 میلیون نفر در بافت های فرسوده زندگی می کنند

22 میلیون نفر در بافت های فرسوده زندگی می کنند

عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران گفت: براساس آمارهای موجود 22 میلیون نفر از جمعیت کشور در بافت های فرسوده شهری زندگی می کنند که فقر شهری، عدم ایمنی و بحران هویتی از مهمترین مسائل آنهاست.

 400 هزار واحد مسکن در کشور احداث می شود

400 هزار واحد مسکن در کشور احداث می شود

وزیر راه و شهرسازی گفت: احداث 400 هزار واحد مسکونی در کشور برای سال ‌های 98 و 99 با اولویت خانه اولی ها در دستور کار قرار گرفته است.

 مجتمع مسکونی 584واحدی کارگران گل گهر سیرجان افتتاح شد

مجتمع مسکونی 584واحدی کارگران گل گهر سیرجان افتتاح شد

مجتمع مسکونی 584واحدی کارگری تعاونی های پیمانکاران منطقه گل گهر سیرجان با حضور وزیر مسکن راه و شهرسازی شامگاه دوشنبه افتتاح و مورد بهره برداری قرار گرفت .

امضای ۷۵۰۰ میلیارد تومان تفاهم نامه در شهرهای جدید

امضای ۷۵۰۰ میلیارد تومان تفاهم نامه در شهرهای جدید

امروز در جریان برگزاری همایش فرصتهای سرمایه گذاری که در شهر جدید هشتگرد برگزار شد، تفاهم نامه‌هایی برای احداث پروژه‌های مختلف مسکونی، تجاری، رفاهی و درمانی به ارزش تقریبی ۷۵۰۰ میلیارد تومان به امضا رسید که از جمله آنها ۴۴ تفاهم نامه به ارزش ۳۰۰۰ میلیارد تومان در هشتگرد بود.

 افزایش ۳۳۰ درصدی واحدهای مسکونی کشور در ۴۰ سال اخیر

افزایش ۳۳۰ درصدی واحدهای مسکونی کشور در ۴۰ سال اخیر

وزیر راه وشهرسازی از افزایش ۳۳۰ درصدی تعداد واحدهای مسکونی طی ۴۰ سال اخیر خبر داد.

 رشد قیمت مسکن کمتر از نرخ تورم خواهد بود

رشد قیمت مسکن کمتر از نرخ تورم خواهد بود

یک کارشناس مسکن با تاکید بر اینکه رشد قیمت در هر کالایی با آغاز سال جدید رخ می دهد و این موضوع برای مسکن هم اجتناب ناپذیر است گفت:قیمت مسکن به گونه ای افزایش یافته که قدرت خرید به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.

تهران و باغ های شمیران

تهران و باغ های شمیران

اگربخواهید در تهران این کلان شهر پر از برج شلوغی و آشفتگی روزی را به گردش بگذرانید ودر این گردش تاریخ فرهنگ هنر و طبیعت را جستجو کنید شاید هیچ کجا بهتر از مناطق شمالی آن نباشد، منطقه‌ای که تا چندی پیشتر جدای از تهران فعلی و ییلاقی  برای دارالخلافه نشینهای تهرانی بود. منطقه‌ای که به نام شمرون خوانده می‌شود و هنوز هم ساکنان امروزی

آدرس اشتباه به سرمایه‌گذاران مسکن!

آدرس اشتباه به سرمایه‌گذاران مسکن!

یک کارشناس اقتصاد مسکن با بیان این‌که آمار نشان می‌دهد معاملات شهر تهران در بازه قیمتی ۷۵۰ میلیون تومان انجام می‌شود، گفت: شاخص‌هایی همچون رشد و میانگین قیمت‌های فعلی از مناطق برخوردار شهر تهران این آدرس اشتباه را به سرمایه‌گذار می‌دهد که در مناطق مرفه‌نشین اقدام به ساخت و ساز کند؛ در حالی که عمده آپارتمان‌های خالی از سکنه تهران در این مناطق قرار دارد.

 مخالفت دبیر کانون انبوه‌سازان با کارت اعتباری مصالح مسکن/ ۴۰۰هزار درخواست برای وام مسکن

مخالفت دبیر کانون انبوه‌سازان با کارت اعتباری مصالح مسکن/ ۴۰۰هزار درخواست برای وام مسکن

دبیر کانون انبوه سازان کشور با بیان اینکه وضعیت بازار مسکن در سال آینده بستگی به نرخ تورم دارد، گفت:پرداخت کارت اعتباری مصالح و دخالت دولت در بازار مفید نیست.

 خانه ۸۸متری در تهران ۲۰۰میلیون تومان!

خانه ۸۸متری در تهران ۲۰۰میلیون تومان!

بررسی قیمت روز مسکن در تهران حاکی از آن است که یک خانه مسکونی ۳۰۶ متری در دروازه شمیران به قیمت ۱.۵ میلیارد تومان و آپارتمان ۸۸ متری در تهرانسر به قیمت ۲۰۰ میلیون تومان معامله شده است.

۲برنامه دولت برای خانه‌دارکردن ارزان مردم/ کاهش ۱۵درصدی قیمت مسکن با کارت اعتباری مصالح

۲برنامه دولت برای خانه‌دارکردن ارزان مردم/ کاهش ۱۵درصدی قیمت مسکن با کارت اعتباری مصالح

وزیر راه و شهرسازی با بیان "باید بتوانیم در جهت عمران و آبادانی کشور بیشتر و کارآمدتر از گذشته ایفای نقش کنیم" گفت: دولت ۲ برنامه برای خانه‌دارکردن ارزان مردم را در دستور کار دارد.

 ارزش ریالی پروژه‌های نیمه تمام در کشور چقدر است؟

ارزش ریالی پروژه‌های نیمه تمام در کشور چقدر است؟

به گفته رییس کمیسیون عمران مجلس و اطلاعات رسمی، ۶۰۰ هزار میلیارد تومان پروژه نیمه تمام در کشور وجود دارد اما با تعدیل قیمت ها، به نظر می رسد امروز نزدیک به «هزار هزار میلیارد تومان» پروژه نیمه تمام در کشور وجود داشته باشد که به طور میانگین حدود ۵۰ درصد پیشرفت داشته اند؛ با توجه به اینکه این میزان از سرمایه های مردم درگیر پروژه های نیمه تمام مانده و در تنگنا هستیم، نباید وارد پروژه هایی شویم که با اولویت ها تطبیق ندارد.

 هزینه بالای خرید اوراق تسهیلات مسکن

هزینه بالای خرید اوراق تسهیلات مسکن

در حالی که تسهیلات خرید مسکن در تهران در بهترین حالت حداکثر تا یک چهارم هزینه خرید یک واحد مسکونی ۶۰ متری را پوشش می دهد، اما هزینه خرید اوراق این تسهیلات، ۱۰ درصد ارزش وام است.